Theo kết luận, doanh nghiệp này được cấp phép kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu từ năm 2016 với vai trò thương nhân đầu mối. Theo quy định, doanh nghiệp phải thực hiện trích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm phục vụ mục tiêu điều tiết thị trường và kiểm soát biến động giá nhiên liệu.
Tuy nhiên, cơ quan điều tra cáo buộc bà Chu Thị Thành đã lợi dụng cơ chế vận hành quỹ theo chu kỳ 15 ngày để chỉ đạo nhân viên thực hiện hàng loạt giao dịch ngoài sổ sách.
Trong bối cảnh dịch Covid-19 khiến dòng tiền doanh nghiệp gặp khó khăn, lãnh đạo tập đoàn bị cáo buộc chủ trương bán xăng dầu không xuất hóa đơn VAT với giá thấp hơn thị trường nhằm thu tiền mặt nhanh. Việc không xuất hóa đơn cũng đồng nghĩa doanh nghiệp né nghĩa vụ trích lập quỹ bình ổn giá – khoản có thời điểm lên tới 1.600 đồng mỗi lít xăng dầu.
Từ năm 2020 đến 2022, Thiên Minh Đức bị xác định đã bán hơn 107 triệu lít xăng dầu ngoài hệ thống kế toán, gồm hơn 78 triệu lít bán cho 25 doanh nghiệp và gần 29 triệu lít bán cho khách vãng lai. Tổng giá trị giao dịch lên tới hơn 1.366 tỷ đồng, khiến số tiền không trích lập quỹ bình ổn giá vượt 67,3 tỷ đồng.
Không dừng lại ở đó, để hợp thức hồ sơ và tiếp tục được sử dụng tiền từ quỹ bình ổn giá, các bị can còn bị cáo buộc lập khống 153 hóa đơn cho 21 doanh nghiệp cùng 13 hóa đơn hoàn trả cho một công ty khác, với tổng khối lượng hơn 97 triệu lít xăng dầu. Thủ đoạn này giúp doanh nghiệp được chi sử dụng quỹ bình ổn giá trái quy định hơn 11,8 tỷ đồng.
Theo cơ quan điều tra, nhằm che giấu sai phạm, nhóm kế toán dưới sự chỉ đạo của bà Chu Thị Thành đã lập các báo cáo quỹ bình ổn giá theo tháng và năm bằng số liệu sai lệch so với thực tế hoạt động kinh doanh.
Tổng cộng, hành vi bán hàng ngoài sổ sách và chiếm dụng tiền quỹ bị xác định gây thất thoát hơn 79,1 tỷ đồng. Các bị can bị đề nghị truy tố về tội Tham ô tài sản.
Song song với đó, vụ án còn mở rộng sang hành vi mua bán trái phép hóa đơn và trốn thuế tại nhiều doanh nghiệp liên quan.
Do lượng xăng dầu thực tế bán ra không có hóa đơn khiến tồn kho kế toán bị “phình to”, Thiên Minh Đức bị cáo buộc đã tìm cách cân đối đầu vào bằng việc mua bán hóa đơn khống. Mức phí thu từ hoạt động này dao động 300–500 đồng mỗi lít xăng dầu ghi khống trên hóa đơn.
Kết quả điều tra cho thấy từ năm 2020–2022, tập đoàn này đã xuất khống 153 hóa đơn VAT cho 21 công ty với khối lượng hơn 72 triệu lít xăng dầu, thu lợi bất chính hơn 20,6 tỷ đồng.
Với sai phạm liên quan đến hóa đơn, bà Chu Thị Thành cùng 10 đồng phạm bị đề nghị truy tố thêm tội Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước.
Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp mua hóa đơn khống cũng bị xử lý hình sự. Trong đó, bị can Cao Bảo Ngọc – cựu giám đốc Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Xăng dầu Việt Trung – bị cáo buộc sử dụng 15 hóa đơn giả để hợp thức đầu vào, qua đó trốn hơn 24,2 tỷ đồng tiền thuế.
Ngoài ra, bị can Mai Thị Kim, giám đốc Công ty TNHH Dầu khí Hoàng Kim, cũng bị xác định mua 14 hóa đơn khống nhằm trốn hơn 9,4 tỷ đồng tiền thuế.
Cơ quan điều tra cho biết còn nhiều doanh nghiệp khác tham gia mua bán hóa đơn trái phép với số tiền trốn thuế từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Riêng 5 doanh nghiệp được xác định có sử dụng hóa đơn khống nhưng đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.
