Động thái này được xem là bước đi nhằm mở rộng không gian phát triển cho hạ tầng, công nghiệp, logistics và các động lực tăng trưởng mới, đồng thời vẫn bảo đảm các mục tiêu về an ninh lương thực và bảo vệ tài nguyên rừng.
Mở rộng quỹ đất để đón giai đoạn tăng trưởng mới
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây được xem là một trong những đợt điều chỉnh quy mô lớn nhất về cơ cấu sử dụng đất trong nhiều năm qua nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của giai đoạn mới.
Theo phương án điều chỉnh, đến năm 2030, cả nước dự kiến còn khoảng 26,611 triệu ha đất nông nghiệp, giảm khoảng 1,12 triệu ha so với chỉ tiêu 27,732 triệu ha được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 39/2021. So với hiện trạng năm 2024 (khoảng 28,14 triệu ha), diện tích đất nông nghiệp giảm khoảng 1,53 triệu ha.
Ở chiều ngược lại, diện tích đất phi nông nghiệp sẽ tăng lên 6,089 triệu ha, cao hơn khoảng 1,192 triệu ha so với chỉ tiêu trước đây và tăng gần 1,97 triệu ha so với hiện trạng năm 2024.
Việc điều chỉnh này phản ánh định hướng tái phân bổ nguồn lực đất đai để đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng, công nghiệp, đô thị và các ngành kinh tế mới, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030.
Đất lúa giảm, đất rừng đặc dụng được tăng thêm
Trong nhóm đất nông nghiệp, đất trồng lúa được điều chỉnh xuống còn 3,25 triệu ha, giảm 315.850ha so với chỉ tiêu được Quốc hội phê duyệt và giảm khoảng 654.000ha so với hiện trạng năm 2024.
Trong khi đó, đất rừng đặc dụng được nâng lên 2,485 triệu ha, tăng 29.250ha so với quy hoạch trước và tăng khoảng 146.000ha so với hiện trạng. Đây được xem là bước đi nhằm tăng cường công tác bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ hệ sinh thái và đa dạng sinh học.
Đối với đất rừng phòng hộ, quy mô được điều chỉnh còn 5,085 triệu ha, giảm 145.020ha so với quy hoạch trước và thấp hơn khoảng 81.000ha so với hiện trạng năm 2024.
Riêng diện tích đất rừng sản xuất là rừng tự nhiên còn 3,713 triệu ha, giảm 237.870ha so với chỉ tiêu Quốc hội giao nhưng vẫn cao hơn khoảng 193.000ha so với diện tích hiện có.
Tăng mạnh quỹ đất cho hạ tầng, quốc phòng và các dự án động lực
Không chỉ mở rộng quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế, quy hoạch mới cũng điều chỉnh tăng diện tích đất dành cho quốc phòng và an ninh.
Cụ thể, đất quốc phòng được nâng lên 289.780ha, tăng 710ha so với quy hoạch trước và cao hơn hơn 71.000ha so với hiện trạng năm 2024.
Đất an ninh đạt 80.000ha, tăng 7.670ha so với chỉ tiêu trước đây và tăng gần 29.200ha so với hiện trạng.
Theo Chính phủ, việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất lần này nhằm cụ thể hóa các chủ trương mới của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tạo quỹ đất cho hàng loạt dự án chiến lược trong thời gian tới.
Quỹ đất sẽ được ưu tiên dành cho các công trình hạ tầng trọng điểm như đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao, cảng biển, cảng hàng không, hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, logistics, khu công nghiệp, khu kinh tế cùng nhiều dự án quan trọng quốc gia khác.
Việc điều chỉnh cũng gắn với quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, qua đó mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng liên kết vùng và sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực đất đai.
Phát triển nhưng không đánh đổi tài nguyên
Dù mở rộng quỹ đất cho phát triển, Chính phủ nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.
Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất phải đi kèm yêu cầu giữ vững an ninh lương thực quốc gia, bảo vệ nghiêm ngặt rừng tự nhiên, tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh.
Các Bộ, ngành và địa phương được giao rà soát, cập nhật quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất phù hợp với phương án điều chỉnh, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc chuyển mục đích sử dụng đất nhằm bảo đảm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
