Theo kết luận của Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, nhiều dự án PPP thực hiện theo hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT) trên địa bàn đã chậm tiến độ kéo dài, phát sinh nguy cơ thất thoát và lãng phí ngân sách.
Ngày 15/5, lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết địa phương đã yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan, đồng thời giao các sở, ngành nghiên cứu giải pháp xử lý đối với các dự án tồn đọng.
Một trong những dự án được thanh tra chỉ rõ nhiều sai sót là tuyến đường Giải Phóng, đoạn từ đường Nguyễn Chí Thanh đến Km5 Quốc lộ 26 tại phường Tân Lập. Công trình có tổng vốn đầu tư gần 400 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2018–2021 với chiều dài hơn 2 km, sử dụng gần 8 ha đất.
Theo cơ quan thanh tra, tổng mức đầu tư dự án đã phải điều chỉnh tăng thêm hơn 62 tỷ đồng. Riêng việc xác định khối lượng, áp dụng đơn giá, định mức và các thủ tục thẩm định, phê duyệt đã làm chênh lệch tăng gần 21 tỷ đồng.
Không chỉ vậy, chi phí giải phóng mặt bằng của dự án ở mức gần 24 tỷ đồng, trong khi phần quỹ đất dự kiến dùng để thanh toán cho nhà đầu tư cũng phát sinh thêm hơn 17 tỷ đồng chi phí bồi thường.
Thanh tra tỉnh cho biết dự án hiện đang chậm tiến độ, chưa được gia hạn hợp đồng và đã tạm dừng thi công.
Một dự án khác cũng bị chỉ ra nhiều tồn tại là tuyến đường kết nối Quốc lộ 26 – Quốc lộ 14 – Tỉnh lộ 8. Dự án được UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt theo hình thức BT vào năm 2021, giao cho Công ty TNHH Xây dựng cầu đường Hoàng Nam thực hiện với tổng vốn đầu tư hơn 485 tỷ đồng.
Công trình có chiều dài hơn 8,5 km, thời gian triển khai dự kiến 36 tháng. Tuy nhiên, qua thanh tra, cơ quan chức năng xác định quá trình lập và phê duyệt dự toán đã tính sai khối lượng, làm tăng giá trị dự toán hơn 18,4 tỷ đồng.
Ngoài khoản chênh lệch này, Thanh tra tỉnh còn kiến nghị rà soát thêm hơn 26 tỷ đồng liên quan dự án. Đến nay, công trình vẫn chưa hoàn thành.
Theo kết luận thanh tra, điểm nghẽn lớn nhất của các dự án BT tại Đắk Lắk nằm ở cơ chế thanh toán bằng quỹ đất.
Đối với dự án đường nối Quốc lộ 26 – Quốc lộ 14 – Tỉnh lộ 8, trước đây Buôn Ma Thuột từng đề xuất giao khoảng 7 ha đất tại phường Tân Lợi để thanh toán cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, dù UBND tỉnh đã xin ý kiến các bộ, ngành Trung ương, đến nay vẫn chưa có đủ cơ sở pháp lý để ký cam kết sử dụng quỹ đất này.
Do hợp đồng BT đã hết hiệu lực nhưng chưa được gia hạn, nhà đầu tư hiện không có cơ sở để tiếp tục giải ngân. Việc giải phóng mặt bằng vì thế cũng bị đình trệ do thiếu nguồn kinh phí chi trả cho người dân.
Trong khi đó, tại dự án đường Giải Phóng, chi phí bồi thường ban đầu được xác định theo bảng giá đất năm 2014 nhưng thực tế lại phải chi trả theo giá đất năm 2020, khiến tổng kinh phí tăng thêm hơn 41 tỷ đồng.
Khu đất dự kiến dùng để thanh toán cho nhà đầu tư rộng hơn 19 ha dọc tuyến đường hiện cũng chưa thể triển khai vì vướng nhiều quy định pháp lý.
Trước thực trạng này, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk đã kiến nghị UBND tỉnh báo cáo Chính phủ Việt Nam và Thủ tướng để tìm hướng tháo gỡ cho các dự án BT đang đình trệ.
Cơ quan thanh tra đồng thời đề xuất rà soát, điều chỉnh tổng mức đầu tư và xác định lại quỹ đất thanh toán đối với dự án đường Quốc lộ 26 – Quốc lộ 14 – Tỉnh lộ 8, cũng như xử lý khoản chênh lệch hơn 18,4 tỷ đồng.
Đối với dự án đường Giải Phóng, Thanh tra tỉnh yêu cầu giảm trừ hơn 13,4 tỷ đồng sai sót và tiếp tục rà soát thêm hơn 42,9 tỷ đồng để điều chỉnh phù hợp với thực tế.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk, sau kết luận thanh tra, địa phương đã yêu cầu các sở, ngành khẩn trương tham mưu phương án xử lý, đồng thời tổng hợp báo cáo trình Thủ tướng xem xét theo đúng quy định pháp luật và phù hợp tình hình thực tế.
