Đòn bẩy tài chính tăng nhanh
Theo công bố về tình hình thanh toán trái phiếu năm 2025, Phenikaa Group đã chi khoảng 94 tỷ đồng tiền lãi cho 4 lô trái phiếu với tổng giá trị 2.840 tỷ đồng. Một số lô phát hành trong năm 2023 có kỳ hạn dài và lãi suất thấp, như hai lô PKACH2330001 và PKACH2330002 với lãi suất lần lượt 6,2% và 5,375%, giúp doanh nghiệp hưởng lợi về chi phí vốn.
Tuy nhiên, đến các lô phát hành cuối năm 2024, lãi suất đã tăng lên mức 8,2%, phản ánh xu hướng chi phí vốn gia tăng. Song song với phát hành trái phiếu, tập đoàn cũng đẩy mạnh huy động vốn qua các kênh khác, bao gồm thế chấp 28 triệu cổ phần tại CTCP Vicostone và các quyền lợi liên quan tại Quỹ bảo lãnh tín dụng CGIF thuộc ADB.
Đầu năm 2024, doanh nghiệp tiếp tục dùng quyền tài sản liên quan đến 90 triệu cổ phần ưu đãi tại Công ty CP Y học Vĩnh Thiện để thế chấp, và đến tháng 9/2025, mang quyền lợi từ hợp đồng thuê đất tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc thế chấp tại ngân hàng ACB.
Việc sử dụng đòn bẩy tài chính mạnh đã khiến quy mô nợ tăng đáng kể. Tính đến 30/6/2025, tổng nợ phải trả của Phenikaa đạt gần 8.730 tỷ đồng, tăng gần 37% so với cùng kỳ, kéo hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu từ 0,71 lên 0,94 lần. Dư nợ trái phiếu tăng từ 900 tỷ đồng lên 1.420 tỷ đồng và sau khi phát hành thêm trong tháng 10/2025, ước đạt 1.540 tỷ đồng.
Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm 2025 giảm mạnh còn hơn 241 tỷ đồng, so với mức 576 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Vốn chủ sở hữu đạt gần 9.275 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận sau thuế chưa phân phối chiếm hơn 4.233 tỷ đồng.
Mảng đá thạch anh đối mặt chu kỳ suy giảm
Áp lực tài chính càng rõ nét khi mảng kinh doanh cốt lõi là đá thạch anh bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm. Vicostone – đơn vị thành viên chủ lực của Phenikaa – dự kiến lợi nhuận sau thuế năm 2026 chỉ đạt 744 tỷ đồng, giảm khoảng 10% so với năm trước.
Nếu kế hoạch này thành hiện thực, đây sẽ là năm thứ 5 liên tiếp lợi nhuận của Vicostone đi xuống, đồng thời rơi về mức thấp nhất trong khoảng một thập kỷ. Doanh nghiệp cho biết môi trường kinh doanh toàn cầu tiếp tục bất ổn, chịu tác động từ tái cấu trúc chuỗi cung ứng, căng thẳng địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại.
Các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ, EU và Trung Quốc gia tăng rào cản, trong đó riêng thị trường Mỹ đã áp thêm thuế 10% đối với sản phẩm của Vicostone từ năm 2025. Đồng thời, cạnh tranh từ các doanh nghiệp Trung Quốc và Ấn Độ trong ngành đá nhân tạo ngày càng gay gắt.
Trước bối cảnh này, Vicostone lên kế hoạch tái cấu trúc, trong đó có việc nhận chuyển nhượng dự án sản xuất nhựa polyester không no từ công ty mẹ, với công suất thiết kế khoảng 25.000 tấn/năm. Doanh nghiệp cũng kỳ vọng nhu cầu xây dựng nhà ở tại các thị trường lớn sẽ phục hồi khi lãi suất toàn cầu giảm.
Đặt kỳ vọng vào giáo dục và y tế
Bên cạnh những thách thức, Phenikaa vẫn duy trì nền tảng tài chính được đánh giá ổn định. Theo VIS Ratings, doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động tốt từ mảng đá thạch anh và đang ghi nhận sự đóng góp ngày càng lớn từ lĩnh vực giáo dục.
Năm 2024, doanh thu mảng giáo dục đạt 665 tỷ đồng, tăng 77%, nhờ số lượng sinh viên tăng mạnh và điều chỉnh học phí. Quy mô sinh viên đạt 26.000 người trong năm 2024 và dự kiến tăng lên 34.000 trong năm 2025.
Trong năm 2026, tập đoàn dự kiến đưa vào vận hành thêm ký túc xá và phòng thực hành y khoa tại Đại học Phenikaa nhằm nâng cao năng lực đào tạo.
Ở lĩnh vực y tế, Bệnh viện Đại học Phenikaa bắt đầu vận hành thử từ cuối năm 2024 và dự kiến hoạt động đầy đủ vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, giai đoạn đầu vận hành đã khiến doanh nghiệp phát sinh lỗ và dòng tiền âm, góp phần làm suy giảm kết quả tài chính trong nửa đầu năm 2025.
VIS Ratings nhận định rủi ro thanh khoản của Phenikaa trong 12–18 tháng tới vẫn trong tầm kiểm soát nhờ dòng tiền ổn định và lượng tiền mặt tích lũy. Tuy vậy, tổng dư nợ của tập đoàn có thể tiếp tục tăng với tốc độ 13–16% mỗi năm.
Mô hình đa ngành và tham vọng mở rộng
Thành lập từ năm 2010, Phenikaa Group hiện phát triển thành tập đoàn đa ngành với gần 30 đơn vị thành viên, hoạt động trong các lĩnh vực từ công nghiệp, công nghệ, giáo dục đến y tế và nghiên cứu khoa học. Doanh nghiệp có vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng, do ông Hồ Xuân Năng làm người đại diện pháp luật.
Phenikaa hiện nắm giữ hơn 84% cổ phần Vicostone – một trong những nhà sản xuất đá thạch anh cao cấp hàng đầu thế giới. Bên cạnh đó, tập đoàn cũng đầu tư mạnh vào giáo dục với Đại học Phenikaa và hệ thống trường liên cấp, đồng thời mở rộng sang bất động sản với dự án Skyline West Lake tại Hà Nội.
Việc mở rộng nhanh sang nhiều lĩnh vực giúp Phenikaa đa dạng hóa nguồn thu, song cũng đặt ra áp lực lớn về vốn và hiệu quả đầu tư. Trong bối cảnh mảng cốt lõi chưa phục hồi, bài toán cân đối giữa tăng trưởng và an toàn tài chính sẽ là thách thức lớn đối với tập đoàn trong thời gian tới.
