Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương này được hình thành trên cơ sở hợp nhất thị trấn Dầu Tiếng, các xã Định An, Định Thành và một phần xã Định Hiệp, nâng tổng diện tích lên hơn 182km2 với quy mô dân số khoảng 39.000 người.
Với quy mô này, Dầu Tiếng hiện là một trong những xã có diện tích lớn nhất TP.HCM. Không chỉ sở hữu quỹ đất rộng, địa phương còn đang hội tụ nhiều điều kiện để từng bước chuyển dịch từ mô hình phát triển nông nghiệp truyền thống sang cấu trúc đô thị - dịch vụ - du lịch trong tương lai.
Một trong những yếu tố tạo nên khác biệt rõ nhất cho Dầu Tiếng là hồ Dầu Tiếng - công trình thủy lợi nhân tạo quy mô hàng đầu cả nước. Hồ có diện tích mặt nước và lưu vực hơn 270km2, dung tích khoảng 1,58 tỷ m3, lớn gấp khoảng 50 lần Hồ Tây và khoảng 2.000 lần Hồ Gươm. Không chỉ đóng vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước cho khu vực hạ du sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông, hồ còn tạo nên một không gian sinh thái đặc biệt hiếm có tại khu vực phía Nam.
Từ nhiều năm nay, hồ Dầu Tiếng được xem là điểm đến quen thuộc với các hoạt động cắm trại, picnic, thể thao ngoài trời hay nghỉ dưỡng cuối tuần. Bao quanh hồ là những bãi đất thoải rộng, các khu rừng tự nhiên và nhiều điểm ngắm cảnh còn giữ được nét nguyên sơ. Trong bối cảnh nhu cầu tìm kiếm không gian gần thiên nhiên ngày càng tăng, khu vực này được đánh giá có tiềm năng lớn để phát triển các mô hình du lịch sinh thái, wellness, nghỉ dưỡng trải nghiệm và du lịch ngoài trời quy mô lớn.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng lợi thế hiện tại của hồ Dầu Tiếng mới chỉ dừng ở mức “đẹp tự nhiên”, trong khi hệ sinh thái dịch vụ và các sản phẩm du lịch chuyên sâu vẫn còn thiếu. Đây cũng được xem là khoảng trống phát triển lớn của địa phương trong tương lai nếu có thêm các nhà đầu tư tham gia khai thác bài bản.
Không chỉ sở hữu hồ nước quy mô lớn, Dầu Tiếng còn có quần thể núi Cậu rộng khoảng 1.600ha nằm bao quanh khu vực hồ. Đây là khu vực đã được công nhận là Di tích - Danh thắng cấp tỉnh từ năm 2007, nổi tiếng với chùa Thái Sơn, suối Trúc và hệ sinh thái rừng còn khá nguyên vẹn.
Những cung đường xuyên rừng, địa hình đồi núi kết hợp mặt nước rộng lớn tạo nên cảnh quan khác biệt so với nhiều khu vực đô thị lân cận. Đây cũng là lý do nhiều người ví Dầu Tiếng như một “vùng sinh thái hiếm hoi” còn sót lại ở cửa ngõ phía Bắc TP.HCM.
Nếu thiên nhiên tạo nên bản sắc riêng, thì hạ tầng giao thông lại đang trở thành yếu tố giúp địa phương mở rộng không gian phát triển. Trong nhiều năm qua, tuyến ĐT.744 được xem là trục kết nối huyết mạch của khu vực khi chạy xuyên qua các cánh rừng cao su rộng lớn và liên kết trực tiếp với nhiều khu công nghiệp lớn trước đây của Bình Dương như VSIP 2, Sóng Thần 3, Mỹ Phước 1, Mỹ Phước 2 và Mỹ Phước 3.
Từ năm 2010 đến nay, tuyến đường này liên tục được đầu tư nâng cấp. Sau khi mở rộng lên 4 làn xe vào năm 2016 với tổng vốn đầu tư gần 1.500 tỷ đồng, đến năm 2022 tuyến tiếp tục được nâng lên 6 làn xe như hiện nay. Việc mở rộng hạ tầng không chỉ giúp tăng năng lực kết nối mà còn rút ngắn thời gian di chuyển giữa khu vực phía Bắc TP.HCM với Tây Ninh và các địa phương lân cận.
Đáng chú ý, ĐT.744 hiện còn kết nối trực tiếp với tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn Chơn Thành - Đức Hòa dài khoảng 72km. Đây được xem là một trong những lợi thế lớn giúp Dầu Tiếng tham gia sâu hơn vào mạng lưới giao thông liên vùng, đồng thời gia tăng khả năng thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp, thương mại và dịch vụ.
Sự thay đổi về hạ tầng cũng kéo theo chuyển dịch về cơ cấu kinh tế của địa phương. Theo đánh giá hiện nay, xã Dầu Tiếng đã đáp ứng nhiều tiêu chí quan trọng để chuyển từ xã lên phường trong tương lai. Trong đó, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ đã chiếm trên 70% cơ cấu kinh tế, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp vượt 70%, thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức trung bình của thành phố trong ba năm gần nhất và tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mặt bằng chung.
Những yếu tố này cho thấy Dầu Tiếng không còn đơn thuần là một địa phương nông nghiệp như trước đây mà đang từng bước chuyển sang mô hình phát triển đô thị với vai trò ngày càng rõ nét hơn trong cấu trúc vùng phía Bắc TP.HCM.
Trong bối cảnh quỹ đất tại khu vực trung tâm ngày càng hạn chế, nhiều chuyên gia cho rằng những địa phương còn nhiều không gian phát triển, sở hữu cảnh quan tự nhiên lớn và hạ tầng kết nối tốt như Dầu Tiếng sẽ có thêm cơ hội bứt tốc trong giai đoạn tới. Việc hướng tới mục tiêu lên phường không chỉ mang ý nghĩa về mặt hành chính mà còn mở ra dư địa thu hút đầu tư, phát triển du lịch và nâng cao chất lượng sống cho người dân địa phương.
