Theo quy định mới, nhiều loại công trình sẽ không còn phải thực hiện thủ tục xin giấy phép xây dựng như trước đây.
Nhóm đầu tiên gồm các công trình phục vụ nhiệm vụ đặc biệt của Nhà nước như công trình bí mật Nhà nước, công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, dự án đầu tư công đặc biệt hoặc dự án thực hiện theo thủ tục đầu tư đặc biệt. Ngoài ra, công trình xây dựng tạm theo quy định của Luật Xây dựng và các công trình trên đất quốc phòng, an ninh cũng thuộc diện được miễn.
Đối với các dự án đầu tư công đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư hoặc phê duyệt đầu tư, công trình cũng được miễn giấy phép xây dựng. Thẩm quyền này bao gồm Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu các cơ quan trung ương, các cơ quan tư pháp cấp cao, Kiểm toán Nhà nước, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, các bộ, ngành và UBND các cấp.
Bên cạnh đó, các công trình xây dựng theo tuyến cũng được miễn giấy phép trong một số trường hợp. Cụ thể là các công trình đi qua từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên hoặc các công trình tuyến nằm ngoài khu vực được định hướng phát triển đô thị, đã được xác định trong quy hoạch hoặc được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận hướng tuyến.
Ngoài ra, các công trình ngoài khơi đã được giao khu vực biển để thực hiện dự án; cảng hàng không, các công trình trong khu vực cảng hàng không và công trình phục vụ hoạt động bay cũng thuộc diện miễn giấy phép xây dựng.
Luật mới cũng tiếp tục duy trì chính sách miễn giấy phép đối với một số công trình chuyên ngành như công trình quảng cáo không thuộc diện phải cấp phép xây dựng theo quy định của pháp luật về quảng cáo và các công trình hạ tầng viễn thông thụ động.
Một nhóm đáng chú ý khác là các công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh và đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định.
Đặc biệt, Luật Xây dựng (sửa đổi) mở rộng phạm vi miễn giấy phép đối với một số loại nhà ở và công trình quy mô nhỏ. Theo đó, công trình xây dựng cấp IV và nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, có tổng diện tích sàn dưới 500m² sẽ không phải xin giấy phép xây dựng nếu nằm ngoài các khu vực có yêu cầu quản lý kiến trúc hoặc các khu vực được quy hoạch, quản lý chặt chẽ theo quy định.
Ngoài ra, các trường hợp sửa chữa, cải tạo bên trong công trình hoặc cải tạo mặt ngoài công trình nhưng không tiếp giáp với các tuyến đường đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc cũng được miễn thực hiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng.
Việc mở rộng các trường hợp miễn giấy phép được kỳ vọng sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình đầu tư và xây dựng.
